Grundfragen der Theorie politischer Institutionen: Forschungsstand - Probleme - Perspektiven

به نظر می‌رسد که علوم سیاسی آلمان غربی در ده تا بیست سال گذشته توجه چندانی به نهادهای سیاسی نداشته است. در هر صورت، بنیاد کنراد آدناور مدتی پیش احساس کرد که مجبور شد برای مقابله با بی‌توجهی به دکترین نهادی، کتابی را با عنوان تا حدی ملامت‌آمیز و تا حدی مستعفی «موسسات «فراموش شده» منتشر کند. در بحث‌های تئوریک بزرگ دهه 1970 - اشتقاق دولت، مشکلات مشروعیت، عدم حاکمیت - نهادهای سیاسی به سختی به عنوان ساختارهای واقعی در واقعیت و اثربخشی خود ظاهر می‌شوند. با بررسی دقیق تر، نمی توان از غیبت مطلق نهادهای سیاسی در علوم سیاسی آلمان صحبت کرد، اما این تصور غالب باقی می ماند که نهادهای سیاسی تا دهه 1980 «مسئله ای نبودند». کسری دیگری نیز وجود دارد. در رشته‌های مرتبط، به‌ویژه جامعه‌شناسی، بحث گسترده‌ای در مورد نظریه نهادهای اجتماعی، خواه سیستمی-نظری، فهمی-تعامل گرایانه یا فرهنگی-انسان شناختی (برای نام بردن از چند رویکرد) وجود دارد. اگرچه این نظریه عمومی نهادها کم و بیش توسط علوم سیاسی پذیرفته شد، اما در اینجا بیشتر به صورت پراکنده و با توسل غیر مشخص به رویکردهای فردی ظاهر شد. نظریه توسعه‌یافته کمی درباره نهادهای خاص سیاسی وجود دارد و در مورد جایگاه آنها در نظریه نهادی عمومی که به طور کلی با نهادهای اجتماعی سروکار دارد، وضوح کمی وجود دارد. آزمایش نمونه آسان شده است. سعی کنید با استفاده از کلمات کلیدی \"نهادها\"، \"نهادهای سیاسی\" یا حتی \"نظریه نهادی\" یک کتابشناسی قابل توجه برای علوم سیاسی تهیه کنید.

Es hat den Anschein, als habe sich die bundesdeutsche Politikwissenschaft der letzten zehn bis zwanzig Jahre wenig um politische Institutionen gekümmert; jedenfalls sah sich die Konrad-Adenauer-Stiftung vor einiger Zeit genötigt, ein Handbuch mit dem teils vorwurfsvollen, teils resignativen Titel "Die ,vergessenen' Institutionen" heraus­ zugeben, um der Mißachtung der Institutionenlehre entgegenzuwirken. In den großen theoretischen Debatten der 70er Jahre - Staatsableitung, Legitimationsprobleme, Unregierbarkeit - erscheinen politische Institutionen kaum mehr als reale Gebilde in ihrer Wirklichkeit und Wirksamkeit. Bei näherem Hinsehen wird man zwar nicht geradezu von einer Absenz der politischen Institutionen in der deutschen Politikwis­ senschaft sprechen können, vorherrschend bleibt jedoch der Eindruck, bis in die 80er Jahre hinein seien politische Institutionen "kein Thema" gewesen. Ein weiteres Defizit kommt hinzu. In den Nachbarwissenschaften, insbesondere der Soziologie, gibt es eine breite Debatte zur Theorie gesellschaftlicher Institutionen, sei sie systemtheoretisch, verstehend-interaktionistisch oder kulturanthropologisch orientiert (um nur einige Ansätze herauszugreifen). Diese allgemeine Institutionentheorie wurde zwar mehr oder minder auch von der Politikwissenschaft rezipiert, trat hier aber eher sporadisch und in unspezifischen Rückgriffen auf einzelne Ansätze in Erscheinung. Es gibt kaum ausge­ arbeitete Ansätze für eine Theorie spezifisch politischer Institutionen und wenig Klar­ heit über ihren Stellenwert innerhalb der allgemeinen Institutionentheorie, die sich mit gesellschaftlichen Institutionen generell befaßt. Die Probe aufs Exempel ist leicht gemacht. Man versuche, über das Stichwort "Institutionen", "politische Institutio­ nen" oder gar "Institutionentheorie" eine nennenswerte Bibliographie für die Politik­ wissenschaft zusammenzustellen.