Visual History und Geschichtsdidaktik: Bildkompetenz in der historisch-politischen Bildung

"کسی که عکاسی را نمی شناسد، بی سواد آینده خواهد بود." (لازلو موهولی-ناگی، 1928). تاریخ بیش از هر زمان دیگری تجسم شده است: دروازه اردوگاه آشویتس-بیرکناو (1945)، ابر قارچ در هیروشیما (1945)، "بمب افکن کشمشی" که در برلین فرود آمد (1948)، پرتاب کنندگان سنگ از Potsdamer Platz (1953) ) و فرار ناموفق پیتر فچتر (1962)، دختر ناپالم (1972)، حملات 11 سپتامبر 2001 - این عکس ها عمیقاً در حافظه جمعی حک شده اند. کریستف هامان، مورخ و تعلیم‌گر تاریخ، عکاسی را به‌عنوان یک رسانه مرکزی حافظه تاریخی بررسی می‌کند. او تصاویر کلیدی متعارف نمونه را تجزیه و تحلیل می کند و نشان می دهد که چگونه تفاسیر تاریخی با آنها منتقل می شود. این تاریخچه بصری عکاسی در چارچوب تاریخ فرهنگ آلمان و فرهنگ جهانی خاطره نگریسته می شود. توجه ویژه ای به زیبایی شناسی تصاویر می شود. زیرا قالب بندی رسانه ای برداشت جمعی از تاریخ تحت تأثیر این امر است. کریستف هامان به فرم تصویر عکاسی یک کارکرد معنایی می دهد و تصاویر را در سنت های شمایل نگاری قرار می دهد. تأثیر تجسم ها بر آگاهی تاریخی فردی و جمعی به طور تجربی ثابت شده است - این یافته برای یادگیری تاریخی اهمیت اساسی دارد. بنابراین اظهارات هامان بیانگر ضرورت و امکانات ارتقای صلاحیت تصویر انتقادی در آموزش تاریخی-سیاسی است. علوم تاریخی باید بر ناپختگی زیبایی شناختی خود غلبه کنند - به نفع تاریخ نگاری، تعلیمات تاریخ و آموزش عمل شناسی. زیرا آینده موهولی-ناگی مدتهاست که اکنون بوده است.

„der fotografie-unkundige wird der analfabet der zukunft sein.“ (Lázló Moholy-Nagy, 1928). Geschichte ist mehr denn je visualisierte Geschichte: das Lagertor von Auschwitz-Birkenau (1945), der Atompilz von Hiroshima (1945), der landende „Rosinenbomber“ in Berlin (1948), die Steinewerfer vom Potsdamer Platz (1953) die gescheiterte Flucht Peter Fechters (1962), das Napalm Girl (1972), die Anschläge vom 11. September 2001 – diese Fotografien haben sich tief im kollektiven Gedächtnis eingegraben. Der Historiker und Geschichtsdidaktiker Christoph Hamann untersucht die Fotografie als ein zentrales Medium der historischen Erinnerung. Er analysiert exemplarisch kanonisierte Schlüsselbilder und zeigt, wie mit diesen historische Deutungen transportiert werden. Diese fotografische visual history wird im Kontext der Geschichte der deutschen wie globalen Erinnerungskultur betrachtet. Ein besonderes Augenmerk wird auf die Ästhetik der Bilder geworfen. Denn die mediale Formatierung der kollektiven Geschichtswahrnehmung wird durch diese beeinflusst. Christoph Hamann räumt der Form des fotografischen Bildes eine semantische Funktion ein und verortet die Bilder in ikonografischen Traditionen. Der Einfluss von Visualisierungen auf das individuelle wie kollektive Geschichtsbewusstsein ist empirisch belegt – diese Erkenntnis ist für das historische Lernen von elementarer Bedeutung. Hamanns Ausführungen reflektieren deswegen die Notwendigkeit sowie die Möglichkeiten der Förderung einer kritischen Bildkompetenz in der historisch-politischen Bildung. Die historischen Wissenschaften müssen ihre ästhetische Unmündigkeit überwinden – im historiographischen, geschichtsdidaktischen wie unterrichtspragmatischen Interesse. Denn Moholy-Nagys Zukunft ist längst Gegenwart.