Dinler Tarihi (İnançlar ve İbadetlerin Morfolojisi)

İÇİNDEKİLER
ÇEVİRENİN ÖN SÖZÜ ............. .............................................. 13
YAZARIN ÖNSÖZÜ .............................................................. 17
BİRİNCİ BÖLÜM
KUTSALIN YAPISINA VE MORFOLOJİSİNE BİR BAKIŞ
1 -\"KUTSAL\" VE \"KUTSALDIŞI\" ..........•.................................. 23
2- YÖNTEMİN ZORLUKLARI ......•..................•....................... 27
3- KUTSALIN TEZAHÜRLERİNDEKİ DEGİŞİKLİKLER ................ 30
4- KUTSALIN TEZAHÜRLERİNİN ÇEŞİTLİ LİGİ ......................... 34
5- KUTSALIN TEZAHÜRLERİNİN ELEŞTİREL DEGERLENDİRİLMESİ
KUTSALIN DİYALEKfİGİ ............................................ . . . . . . 36
6- TABU VE KUTSALIN İKİ ZIT DURUMU ............................... 39
7- MANA ............................................................................ 44
8- KUTSALIN TEZAHÜRLERİNİN (HİEROFANİLERİN) YAPISI .... 49
9- KUTSALIN TEZAHÜRLERİNİN YENİDEN DEGERLENDİRİLMESİ .... 53
1 O- \"İLKEL\" DİNİN ZORLUCU ............................................... 57
İKİNCİ BÖLÜM
GÖK VE GÖK TANRILAR
1 1 - GÖGÜN KUTSALLIGI . ......................................... . . . : ........ 63 ·
1 2- AVUSTRALYA GÖK TANRILARI ....................................... 66
1 3- ANDAMAN ADASI, AFRİKA VE BAŞKA YERLERDE GÖK
TANRILAR ..•.•........................................................•....•.• 69
14- DEUS OTİOSUS .: ...............•..•..•......•...•.......................... 73
1 5- GÖK TANRILARIN YERİNİ ALAN \"YENİ TANRI BİÇİMLERİ\" ...... 78
16- BİRLEŞME VE YEDEKLEME DEGİŞİM ............................... 80
1 7- GÖKSEL YÜCE VARLIKLARIN ESKİLİGİ ..........•................. 82
1 8- KUZEY VE ORTA ASYA HALKLARINDA GÖK TANRILAR ..... 87
1 9- MEZOPOTAMYA ........................................................... 94
20- DYAUS, VARUNA ........................................................... 96
21- VARUNA VE HÜKÜMRANLIK ........................................ 100
22- İRAN GÖK TANRILAR! .................................................. 104
23- OURANOS .................................................................. 107
24- ZEUS .......................................................................... 110
25- JÜPİTER, ODİN, TARANİS VE DİGERLERİ .....................•. 112
26-FIRTINA TANRILAR! ..................................................... 116
27-BEREKET TANRILARI ................................... ............ .... 120
28-BÜYÜK ANANIN EŞİ.. ................................................... 126
29-YAHVE ........................................................................ 128
30-BEREKET TANRILARININ GÖK TANRILARININ YERİNE
GEÇMESİ .................................................................... 131
31-GÖK SİMGESİ ............................................... ............... 135
32-YÜKSELME MİTLERİ .................... ................................ 139
33-YÜKSELME RİTLERİ ....... ............................ .... .............. 141
34-YÜKSELİŞ SİMGESİ ........................ ....................... ....... 145
35-SONUÇ VE DEGERLENDİRME ......................... .............. 147
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
GÜNEŞ VE GÜNEŞE TAPINMA
36-GÜNEŞ TEZAHÜRLERİ VE BUNlARIN \"AKLİLEŞTİRİLMESİ\" .. 153
37???? YÜCE VARLIKLARIN \"GÜNEŞLE İLİŞKİLENDİRİLMESİ\" .... 156
38-AFRİKA, ENDONEZYA ............................. ................. . ... 158
39-MUNDALAR ARASINDA YÜCE VARLIGIN GÜNEŞ TANRISINA
DÖNÜŞMESİ ............................................................... 160
40-GÜNEŞ KÜLTLERİ .................................. ...................... 163
41-GÜNEŞTEN İNMEK ............................ ......... ................. 164
42-TEZAHÜR EDEN VE RUH YÖNLENDİRİCİ (HİYEROFANT VE
PSİKOPOMP) OLARAK GÜNEŞ .............................. ......... 166
43-MISIR GÜNEŞ KÜLTÜ ................................................... 170.
44- KLASİK DOGU VE AKDENİZ\' DE GÜNEŞ KÜLTLERİ .......... 174
45-HİNDİSTAN: GÜNEŞİN KARARSIZLIGI ........................... 176
46-ÖLMÜŞ VE SEÇİLMİŞ GÜNEŞ KAHRAMANLARI .............. 181
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
AY VE ÜSTÜNLÜK ÖZELLİGİ
47????AY VE ZAMAN ................... .......................................... 187
48-KAMERi TEZAHÜRLERİN BİRLİGİ .................................. 190
49-AY VE SU İLİŞKİSİ ........................................................ 193
50-AY VE BİTKİLER ........................................................... 196
. 51-AY VE VERİMLİLİK. ...................................................... 198
52-AY, KADIN VE YILAN .................... ............................... 202
53-A. Y SİMGECİ LİGİ .......................................................... 205
54- AY VE ÖLÜM ............................................................... 207
55- AY VE GİRİŞ/GEÇİŞ TÖRENİ... ....................................... 211
56- KAMERJ \"OLUŞ\" SİMGESİ ............................................ 213
57- KOZMO-BİYOLOJİ VE MİSTİK FİZYOLOJ İ . . ..................... 216
58- AY VE KADER .............................................................. 219
59- KAMERİ FİZİKÖTESİ .................................................... 220
BEŞİNCİ BÖLÜM
SU VE SU SİMGECİLİGİ
60- SU: VARLIKIARIN KAYNACI .......................................... 225
6 1 - SU KOZMOGONİLERİ .................................................. 228
62- EVRENSEL ANA OlARAK SU ......................................... 229
63- \"HAYAT SUYU\" ........................................................... 231
64- SUYA DALDIRMA MİTİ... .............................................. 233
65- VAFTİZ ....................................................................... 235
66- ÖLÜNÜN ÖZLEMİ ........................................................ 238
67- MUCİZEVİ VE HARİKUIADE SU KAYNAKIARI ................ 240
68- SU İLE İLGİLİ TEZAHÜRLER VE TANRIIAR ..................... 243
69- SU PERİLERİ ................................................................ 245
70- POSEİDON, JEGİR VE DİGERLERİ .................................. 247
71- SU HAYVANIARI VE ARMAIARI .................................... 249
72- SEL BASKINI, TUFAN SİMGECİLİGİ. ............................... 253
73- SONUÇ ....................................................................... 255
ALTINCI BÖLÜM
KUTSAL TAŞIAR: TEZAHÜRLERİ, İŞARETLERİ VE BİÇİMLERİ
74- GÜCÜ TEZAHÜ R ETTİREN KUTSAL TAŞIAR .................. 257
75- BÜYÜK MEZARTAŞIARI ............................................... 259
76- VERİMLİLİGİ SAGIAYAN TAŞIAR .................................. 262
77- \"SÜRTME\" .................................................................. 265
78- DELİKLİ TAŞIAR: \"YILDIRIM TAŞIARI\" ......................... 269
79- GÖKTAŞIARI VE KUTSAL YERLER .. : .............................. 271
80- TAŞ TEZAHÜ R VE SİMGELERİ ...................................... 273
8 1 - KUTSAL TAŞ, Omphalos* (=Göbek Taşı), \"DÜNYANIN
MERKEZİ\" ................................................................... 276
82- İŞARET VE BİÇİMLER ................................................... 279
YEDİNCİ BÖLÜM
YER, KADIN VE DOGURGANLIK
83- YER ANA ..................................................................... 283
84- İLK EŞ: GÖK VE YER .•....•..................•.......•.................. 284
85- ÖLÜLER ÜLKESİNİN TANRILARI VE RUHLARINA AİT
TEZAHÜRLERİN (Chthonian Hierophanies) YAPllARI •....•.. 287
86- ÖLÜLER ALEMİ İLE İLGİLİ (Chthonian) ANN ELİK ............ 291
87- İNSANI N TOPRAKTAN YARATILMASI ...•........................ 293
88- TEKRAR DİRİLİŞ .......................................................... 297
89- TOPRAK İNSANI (Homo-Humus) .........•..........••..•............ 300
90- KOZMOLOJİK DAYANIŞMA ..........•...•..••......•...•............ 302
9 1 - TOPRAK VE KADIN ............................. ......................... 304
92- KADIN VE TARIM .......•.......•..•...........•.....•...........•....... 306
93- KADIN VE KARIK ......................•...•..........•......•...••....... 307
94- SENTEZ .........•.....................................•...........•.......... 310
SEKİZİNCİ BÖLÜM
BİTKİLER: YENİDEN DOGUŞ İLE İLGİLİ RİT VE SİMGELER
95- BİR SINIFlANDIRMA DENEMESİ •................•......•.......... 313
96???? KUTSAL AGAÇ ...............•...•.................•...•...•......•........ 316
97- MİKROKOZM OLARAK AGAÇ ....•..•....•.......................... 319
98- AGAÇLARDA İKAMET EDEN TANRI ....... , ....................... 321
99- KOZMİK AGAÇ ............................................................ 323
1 00- TERS DÖNDÜRÜLMÜŞ AGAÇ ..................................... 325
101- YGGDRASİL. .................................................. ; ........... 326
1 02- AGAÇLA İLGİLİ TAN Rl(ÇA) TEZAHÜRLERİ .................... 329
1 03- BİTKİLER VE\'BÜYÜK TANRIÇALAR .............................. 332
1 04- HEYKEL VE RESİMLERDEKİ (İkona grafik) SİMGELER ....... 335
1 05- BÜYÜK TANRIÇA İLE HAYAT AGACI ............................ 336
1 06- BİLGİ AGACI .............................................................. 339
1 07- HAYAT AGACININ BEKÇİLERİ ..................................... 341
1 08- CANAVARLAR ............................................................ 343
1 09- AGAÇ VE ÇARM 1 H ..................................................... 345
1 1 0- YENİDEN GENÇLEŞTİRME VE EBEDILİK ...................... 348
1 1 1 - İLAÇ YAPILAN BİTKİLERİN İLK ÖRNEGİ .................... : .. 350
1 1 2- DÜNYANIN EKSENİ (axis mundi) OLARAK AGAÇ .......... 354
1 1 3- İNSANIN BİTKİDEN TÜREME MİTİ .............................. 355
1 1 4- BİTKİLERE DÖNÜŞÜM ............................................... 359
1 1 5- İNSANLARLA BİTKİLER ARASINDAKİ İLİŞKİLER ......... ???? .. 361
1 1 6- YENİLEYEN AGAÇ ...................................................... 363
1 1 7- AGAÇLARIN EVLİ LİGİ ................................................. 365
1 1 8- BAHAR (MAYIS) AGACI . .............................................. 367
1 1 9???? KRAL VE KRALİÇE ................·. ..................................... 371
1 20- CİNSELLİK VE BİTKİ ................. . ................................. 373
1 21 - BİTKİLERİ TEMSİL EDEN FİGÜRLER ............................ 375
1 22- TÖRENSEL MÜCADELELER ......................................... 379
1 23- KOZMİ K SİMGE ........................ ................................. 382
1 24- SONUÇ ..................................................................... 385
DOKUZUNCU BÖLÜM
TARIM VE VERİMLİLİK KÜLTLERİ
. 1 25- TARIMLA İLGİLİ RİTLER ..
.
..... ...................................... 389
1 26- KADIN, CİNSELLİK VE TARIM ..................................... 391
1 27- TARIMSAL SUNULAR -KURBANLAR- ........................... 392
1 28- HASADIN \"GÜCÜ\" ..................................................... 394
1 29- MİTOLOJİK CANLANDIRMALAR .................................. 397
1 30- İNSAN KURBAN! ................................................. ....... 401
1 3 1 -AZTEK VE HONDLAR ARASINDA İNSAN KURBAN! ........ 403
1 32- KURBAN VE TEKRAR DİRİLİŞ ...................................... 406
1 33- HASAT TÖRENLERİNİN SONU . . . . ................................ 408
1 34- TOHUMLAR VE ÖLÜLER ................. ............................ 411
1 35- TARIMLA VE ÖLÜMLE İLGİLİ TANRI(ÇA)LAR ................ 414
1 36- CİNSEL HAYAT VE TARIMSAL VERİMLİLİK ................... 416
1 37- DİNSEL ŞENLİGİN TÖRENSEL İŞLEVİ ........................... 419
1 38- DİNSEL ŞENLİK VE YENİDEN BÜTÜNLEŞME ....... ......... 421
1 39- TARIMSAL MİSTİSİZM VE KEFARET - KURTULUŞ ......... 423
ONUNCU BÖLÜM
KUTSAL YERLER: MABET, SARAY, \"DÜNYANIN MERKEZİ\"
140. KUTSALIN TEZAHÜRLERİ (HİYEROFANİLER) VE TEKERRÜR ... 433
1 4 1 - MEKANIN KUTSALLAŞTIRILMASI ................................ 436
1 42- KUTSAL MEKANIN \"YAPIMI\" ........ .............................. 439
1 43- \"DÜNYANIN MERKEZİ\" . ............................................. 442
144- KOZMİK DÜZEN VE İNŞAAT RİTLERİ .......................... 447
1 45- \"MERKEZ\" SİMGESİ ................................................... 449
1 46 - CENNETE ÖZLEM ..................................................... 452
ONBİRİNCİ BÖLÜM
KUTSAL ZAMAN VE EBEDİ YENİLENME MİTİ
1 47- ZAMANIN FARKLILIGI ................................................ 457
148- KUTSAL OLARAK TEZAHÜR EDEN (hiyerofanik) ZAMANIN
BİRLİK VE BÜTÜNLÜGÜ ............................................ 461
149- DÜZENLİ ARALIKLARLA OLAN TEKRARLANIŞ-SONSUZ
HAL (MİTOLOJİK ZAMAN iN BU GÜNE TAŞINMASI) ..... 463
1 50- MİTOLOJİK ZAMAN iN YENİLENMESİ .......................... 465
1 51 - DÖNEMSEL OLMAYAN TEKERRÜR ............................ . 468
1 52- ZAMAN iN YENİDEN TEŞEKKÜLÜ ..................... . .......... 469
1 53- YARATILIŞIN YILLIK TEKRAR! .. ... ....................... ......... 472
1 54- BELLİ OLAYLARA BAGLI OLARAK YARATILIŞIN
TEKRARLANMASr ..................................................... 477
1 55-TOP YEKÜN YENİDEN DOGUŞ ................................ ..... 480
ONİKİNCİ BÖLÜM
MİTLERİN MORFOLOJİ VE İŞLEVLERİ
1 56- YARATILIŞ MİTLERİ-ÖRNEK MİTLER ........................... 483
1 57- KOZMOGONİK YUMURTA .......................................... 487
1 58- M İTLERİN AÇIKLADIKLARI ......................................... 491
1 59- ,Coincidentia Oppositorıım (Zıtların Uyuşması) MİTSEL
MODEL ....................................................................... 494
1 60- TANRISAL ÇİFTCİNSİYETLİLİK (androgini) M İTİ ...... ..... 496
1 6 1 - ÇİFT CİNSİYETLİ (androgoni) İNSAN MİTİ ................. 498
1 62- YENİLENME, İNŞA, GİRİŞ/GEÇİŞ vb. MİTLERİ.. ............. 502
1 63- BİR MİT OLUŞTURMAK: VARUNA ve VRTRA ................ 505
1 64- \"MODEL TARİH\" OLARAK MİT ................................... 506
1 65- MİTLERİN YOZLAŞMASI ............................................. 508
ONÜÇÜNCÜ BÖLÜM
SİMGELERİN YAPISI
166- SİMGESEL TAŞLAR .................................................... 513
1 67- SİMGELERİN DEGER YİTİRMESİ.. ................................ 517
1 68- GELİŞEMEME DURUMU ............................................. 521
1 69- SİMGELER VE HİYEROFANİLER (Kutsalın Tezahürleri) ........ 524
1 70- SİMGELERİN UYUMLULUGU ....................................... 527
1 71 - SİMGELERİN İŞLEVLERİ .. ............................................ 531
1 72- SİMGELERİN MANTIGI ............................................... 533
SONUÇ ............................................................................. 537 ·
KAYNAKIAR ....................................... .............................. 545