Die Moral in der prozessualen Logik der Moderne: Warum wir sollen, was wir sollen

هدفی که دوکس با مطالعه اخلاق دنبال می‌کند این است که روشن کند که اخلاق به‌عنوان شکلی از عقل اجتماعی چگونه توانسته است از مجموعه‌ای از شرایط قانون اساسی که از طریق تکامل به دست آمده است، توسعه یابد و ادامه یابد. تز اصلی گونتر دوکس این است که باید اخلاق را تحت رهنمودهای معرفت‌شناختی مدرنیته - متفاوت از آنچه در گذشته درک می‌شد- دوباره درک کرد. داکس روشن می کند که درک اخلاق مستلزم نوع دیگری از منطق، یعنی منطق رویه ای است. باید روشن شود که و چگونه اخلاق به صورت تاریخی و ژنتیکی با عقل در جامعه رشد کرده است. علاقه معرفت شناختی به اخلاق انگیزه سیاسی دارد. ما با شرایط اجتماعی دچار بحران شده ایم. مشکل بازار است. پایه گذاری جامعه بر دنیایی که با ایده آشتی به عنوان یک آرمان هنجاری تعیین می شود غیرممکن می کند. هنجاری در ساختارهای جامعه نهفته است. بنابراین ساختارهای جامعه نیازمند نقد اخلاق و تعریف دقیق عدالت است. همچنین خود را در منطق رویه ای متفاوت از تفکر فلسفی از دوران باستان تا امروز نشان می دهد.

Das Ziel, das Dux mit der Untersuchung zur Moral verfolgt, ist, einsichtig zu machen, dass und wie sich die Moral als eine Form sozialer Vernunft aus einer Bedingungskonstellation der evolutiv erworbenen Verfassung heraus zu bilden vermochte und immer wieder zu bilden vermag. Man muss, das ist die Kernthese Günter Dux‘, die Moral unter den erkenntniskritischen Vorgaben der Moderne neu verstehen – anders als sie in aller Vergangenheit verstanden wurde. Dux macht deutlich, dass es zum Verständnis der Moral einer anderen Logik bedarf, nämlich einer prozessualen. Durch sie muss geklärt werden, dass und wie Moral sich mit der Vernunft in der Gesellschaft historisch-genetisch ausgebildet hat. Das erkenntniskritische Interesse an der Moral ist politisch motiviert. Wir sind mit den gesellschaftlichen Verhältnissen in eine Krise geraten. Das Problem ist der Markt. Er macht es unmöglich, der Gesellschaft eine von der Idee der Versöhnung bestimmte Welt als normatives Ideal zugrunde zu legen. Das Normative ist in die Strukturen der Gesellschaft eingelassen. Mit den Strukturen der Gesellschaft bedarf es deshalb der Kritik der Moral und einer trennscharfen Bestimmung der Gerechtigkeit. Auch sie stellt sich in der prozessualen Logik anders dar, als im philosophischen Denken von der Antike bis zu unserer Gegenwart.